ምዕራፍ ፪፦ ዲሞክራሲና አስተዳደርን መረዳት

ምዕራፍ ፩ ስለ ተሳትፎና ምርጫ ተማርን። ይህ ምዕራፍ ግን አንድ እርምጃ ወደ ኋላ ሄዶ ይጠይቃል፦ ዴሞክራሲ ምንድን ነው? መንግሥት ምንድን ነው? ሥልጣን እንዴት ይከፋፈላል፣ እንዴት ይገደባል? ይህን ምዕራፍ ስታጠናቅቁ የሚከተሉትን ብቃቶች ታዳብራላችሁ፦

1. የዴሞክራሲ ብቃት፦ ዴሞክራሲን ከታሪካዊ አመጣጡ (ጥንታዊት አቴንስ) እና ከአብርሃም ሊንከን ትርጓሜ (“የሕዝብ፣ በሕዝብ፣ ለሕዝብ”) የመረዳት፤ ቀጥተኛ እና ውክላዊ ዴሞክራሲን የመለየት፤ እና ዋና ዋናዎቹን ዴሞክራሲያዊ መርሆዎች በኢፌዴሪ ሕገ-መንግሥት ውስጥ የት እንደሚገኙ (በአንቀጽ) የመለየት።

2. የመንግሥት ብቃት፦ መንግሥትን በቅቡልነት፣ ሥልጣን፣ ኃይል ሦስት ጽንሰ-ሀሳቦች የመተንተን፤ እና የቅቡልነት ምንጮችን የመለየት።

3. የሥልጣን ክፍፍል ብቃት፦ የሞንቴስኪውን የሥልጣን ክፍፍል መርህ የመረዳት፤ ሦስቱን የመንግሥት አካላት (ሕግ አውጪ፣ ሕግ አስፈጻሚ፣ ሕግ ተርጓሚ) ተግባራትና በኢትዮጵያ ያለውን አወቃቀር የመለየት።

4. የንጽጽር ብቃት፦ የመንግሥት ዓይነቶችን (ዴሞክራሲያዊ/አምባገነናዊ/ቶታሊታሪያን/ኦሊጋርኪ)፣ ሥርዓቶችን (ፓርላማዊ/ፕሬዝዳንታዊ/ቅይጥ)፣ እና አወቃቀሮችን (አሃዳዊ/ፌዴራላዊ) የማወዳደር፤ የኢትዮጵያን ፌዴራላዊ የሥልጣን ክፍፍል (አንቀጽ 51፣ 52፣ 55) እና ሕገ-መንግሥታዊነትን የመተንተን።

የመዋቅር ግጭት ነጥብ: መላውን ምዕራፍ የሚያስኬደው ውጥረት — “ሥልጣን ለመግዛት ያስፈልጋል፤ ግን ሳይገደብ ከቀረ ወደ አምባገነንነት ይመራል። ታዲያ ሥልጣንን እንዴት እንሰጣለን ግን በተመሳሳይ ጊዜ እንዴት እንገድበዋለን?” ይህ በቅቡልነት እና ቁጥጥር መካከል ያለው ሚዛን የምዕራፉ ዋነኛ ጭብጥ ነው።